કપાસનાં ઘટતાં જતા ઉત્યાદનને રોકવા પાંચ વર્ષના મિશનની જાહેરાત
નાણા પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે કપાસની ઉત્પાદકતા માટે પાંચ વર્ષના મિશનની જાહેરાત કરી હતી, જે કપાસના ખેડૂતોને ઓછી ઉત્પાદકતાનો સામનો કરી રહેલા ખેડૂતોને મોટી રાહત પૂરી પાડે છે.
આ મિશન વુધ લાંબા તારના મુખ્ય કપાસની જાતોના ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જેનો હેતુ કપાસની ગુણવત્તા વધારવા અને ભારતના પરંપરાગત કાપડ ક્ષેત્રને કાયાકલ્પ કરવાનો છે, એમ મંત્રીએ FY26 માટે કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કરતી વખતે જણાવ્યું હતું.
કસ્તુરી કપાસને સફળ બનાવવા માટે લોંગ સ્ટેપલ કોટનનું ઉત્પાદન વધારવું જરૂૂરી છે. કસ્તુરી કોટન એ ભારતમાં ઉગાડવામાં આવતા કપાસ માટે પ્રીમિયમ મૂલ્ય બનાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે સરકાર, કાપડ વેપાર સંસ્થાઓ અને ઉદ્યોગની પહેલ છે.
કોટન એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા (ઈઅઈં)ના મતે નિકાસ 37% ઘટીને 1.8 મિલિયન ગાંસડી થઈ હોવા છતાં ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં આયાત 42% વધીને 2.5 મિલિયન ગાંસડી થવાની તૈયારીમાં છે.તાજેતરના વર્ષોમાં ભારતના કપાસના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થયો છે. FY21માં ઉત્પાદન ઘટીને 35 મિલિયન ગાંસડી થયું હતું, ત્યારબાદ FY22માં વધુ ઘટીને 31 મિલિયન ગાંસડી થયું હતું. FY23માં આઉટપુટ 33 મિલિયન ગાંસડી પર પુન:પ્રાપ્ત થયું હોવા છતાં, તે FY24 માં ફરી ઘટીને 32 મિલિયન ગાંસડી થયું હતું.
આ પગલાનો હેતુ કાપડની નિકાસને વેગ આપવાનો પણ છે, જે ઘટી રહી છે. તેઓ FY20 માં 33.83 બિલિયનથી ઘટીને FY21 માં 29.46 બિલિયન થઈ ગયા. જોકે FY22માં નિકાસ વધીને 41.12 બિલિયન થઈ હતી, તે પછી FY23માં 35.55 બિલિયન અને FY24માં વધુ 34.4 બિલિયન થઈ ગઈ હતી.
2047 સુધીમાં ભારતના વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાના ધ્યેય માટે કૃષિ નિર્ણાયક બની રહેશે. અમારે માત્ર કુલ ઉત્પાદન વધારવાની જરૂૂર નથી, અમારે ખેતીના ખર્ચમાં ઘટાડો કરીને નફાકારકતા વધારવાની પણ જરૂૂર છે,
અનુરાગ શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું, કિસાન મિત્રના સ્થાપક, એક કૃષિ સ્ટાર્ટઅપ. ખેડૂતોને બહેતર બિયારણ, અદ્યતન ટેકનોલોજી અને મશીનરી આપવાથી ઉત્પાદકતામાં વધારો થશે, ઓપરેશનલ ખર્ચમાં ઘટાડો થશે અને તેમની આવકમાં વધારો થશે. ભારતે કૃષિ કોમોડિટીઝનું મુખ્ય નિકાસકાર બનવું જોઈએ, તે પણ બાજરી અને આવા અનાજ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
કઠોળનું ઉત્પાદન સતત ઘટી રહ્યું છે, જે FY22 માં 27.3 મિલિયન ટનથી FY23 માં 26 મિલિયન ટન અને FY24 માં 24.5 મિલિયન ટન થયું હતું, કૃષિ મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર. ડેટા અનુસાર, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, ભારતમાં સૌથી વધુ ઉત્પાદન 27.3 મિલિયન ટન હતું, જે FY22 માં હતું. નાણાકીય વર્ષ 20 માં સૌથી ઓછું 23 મિલિયન ટન આવ્યું હતું.
